دریافت انواع مالیات از افراد حقیقی و حقوقی بر اساس قانون مالیات‌های مستقیم و قانون مالیات بر ارزش افزوده مشخص می‌شود. این دو قانون در رابطه با معافیت‌های مالیاتی، مجازات‌های مالیاتی و نحوه محاسبه و وصول مالیات تدوین شده‌اند. به طور کلی آنچه در دستورالعمل‌های اداره مالیات اجرا می‌شود این است که بخشی از شهروندان متناسب با جایگاه شغلی یا موقعیت اقتصادی خود باید مالیات بپردازند و هیچ عذری برای عدم پرداخت مالیات وجود ندارند.

شاید برخی از انواع مالیات بیشتر به گوش ما خورده باشند. مثلا مالیات حقوق یا مالیات بر ارزش افزوده. اما آیا همه انواع مالیات مستقیم و غیرمستقیم را می‌شناسید؟

برای دریافت مشاوره مالیاتی با کارشناسان فرزام محاسب تماس بگیرید.

محاسبه مالیات
محاسبه مالیات

انواع مالیات به چند دسته تقسیم می‌شوند؟

مالیات انواع گوناگونی دارد و هر یک از این 2 دسته دارای زیر مجموعه‌هایی هستند:

  1. مالیاتهای مستقیم
  2. مالیاتهای غیر مستقیم

مالیاتهای مستقیم به دو دسته و مالیاتهای غیرمستقیم هم به سه دسته اصلی تقسیم می شوند. در ادامه به توضیح آن می‌پردازیم.

انواع مالیات
انواع مالیات

انواع مالیاتهای مستقیم

مالیاتهای مستقیم به دو دسته مالیات بر دارایی و مالیات بر درآمد تقسیم می‌شوند. مبنای محاسبه مالیات بر دارایی، ثروت مودیان است. اما ملاک محاسبه مالیات بر درآمد، درآمد یک فرد حقیقی یا حقوقی است. هر دو این موارد با عنوان مالیات های مستقیم شناخته می‌شوند.

مالیات بر دارایی

دارایی همه اموالی را شامل می‌شود که یک فرد حقیقی یا حقوقی از جمله اشیا، اموال، املاک و غیره را دارا است. به عبارت دیگر هر چیزی که فرد اجازه تصرف مالکانه بر آن را دارد. مالیات بر دارایی نیز به 2 دسته تقسیم می‌شود. این موارد شامل:

  • مالیات بر ارث
  • حق تمبر

مالیات بر ارث

مالیات بر ارث اصلی‌ترین مورد از مالیات بر دارایی است. پس از مرگ هر شخص به دارایی باقیمانده از وی مالیات بر ارث تعلق می‌گیرد و پس از محاسبه دریافت می‌شود. این مالیات همزمان با تقسیم اموال میان وراث، محاسبه و دریافت می‌شود.

مالیات حق تمبر

یکی از انواع مالیاتهای مستقیم که زیر مجموعه دسته مالیات بر دارایی است، مالیات حق تمبر است. مالیات حق تمبر از طریق ابطال تمبر بر روی اسناد و مدارک از مودی دریافت می‌شود. برای نمونه حق تمبری که برای برگ‌های چک‌های بانکی کاربرد دارند.

مالیات بر درآمد
مالیات بر درآمد

مالیات بر درآمد

مالیات بر درآمد یکی دیگر از انواع مالیات های مستقیم است. این نوع از مالیات هم به 7 دسته دیگر تقسیم می‌شود. انواع مالیات بر درآمد شامل:

  • مالیات بر املاک
  • مالیات بر حقوق
  • مالیات بر درآمد مشاغل
  • مالیات بر درآمد اشخاص حقوقی
  • مالیات بر درآمدهای اتفاقی
  • مالیات بر جمع درآمد حاصل از منابع مختلف
  • مالیات بر درآمد کشاورزی

مالیات بر درآمد املاک

درآمد املاک، درآمدی است که از طریق اجاره بها تحقق می‎یابد و به آن مالیات تعلق می‌گیرد. اما نکته اینجاست که مبلغ اجاره، پس از کسر شدن 25 درصد آن بابت هزینه‌ها و استهلاک، مشمول مالیات می‌شود. البته اگر اجاره یک ملک، تنها منبع درآمد فرد باشد تا میزان معینی از آن از مالیات معاف است و نیاز به پرداخت مالیات نیست. اما نکته دیگر این که مالیات بر درآمد املاک، علاوه بر اجاره، نقل و انتقال ملک را هم شامل می‌شود.

مالیات بر حقوق

مالیات بر حقوق از مواردی است که تا حدودی بیش از انواع دیگر مالیات، پیچیدگی دارد. اگر یک شخص حقیقی برای شخص حقوقی یا حقیقی دیگری کار کند و حقوق دریافت کند، مشمول مالیات بر حقوق خواهد شد. اما پرداخت مالیات بر حقوق به عهده کارفرما است. واقعیت این است که مبلغ مالیات در واقع از دریافتی کارکنان کسر می‌شود و در میزان دریافتی کارکنان محاسبه می‌شود. مالیات بر حقوق به حساب دولت واریز می شود. اما نکته مهم این است که مالیات بر حقوق تنها به حقوق‌های بالاتر از سقف تعیین شده تعلق می‌گیرد. بنابراین همه حقوق‌بگیران مشمول پرداخت مالیات نیستند.

مالیات بر درآمد مشاغل

این مالیات زمانی تحقق پیدا می‌کند که شخص حقیقی با اشتغال به مشاغل تجاری کسب درامد می‌کند. در واقع از کل فروش کالا یا خدمات مشاغل، هزینه‌های آن کسر می‌شود و سپس مالیات محاسبه می‌گردد. این نوع مالیات از طریق خوداظهاری مشخص می‌شود.

مالیات بر درآمد اشخاص حقوقی

هر نوع فعالیت انتفاعی که توسط اشخاص حقوقی انجام شود بر اساس قانون شامل مالیات خواهد بود. همه درآمدهای موسسات و اشخاص حقوقی مشمول مالیات می‌شوند که مالیات بر درآمد اشخاص حقوقی نامیده می‌شود.

مالیات بر درآمد اتفاقی

درآمدهایی از جمله برنده شدن در قرعه‌کشی‌ها هم مشمول مالیات هستند. بنابراین برای درآمدهایی که به طور اتفاقی به دست می‌آورید نیز باید مالیات بپردازید.

مالیات بر درآمد کشاورزی

آخرین مورد مالیات های مستقیم، مالیات بر درآمد کشاورزی است. بر اساس قانون مالیات های مستقیم هرگونه درآمد ناشی از فعالیت های کشاورزی از جمله دامپروری، دامداری، پرورش ماهی، پرورش زنبور عسل، صیادی، ماهیگیری و موارد مشابه، موظف به پرداخت مالیات هستند.

محاسبه مالیات
محاسبه مالیات

انواع مالیات های غیر مستقیم و زیر مجموعه آن ها

همانطور که از نام مالیات های غیر مستقیم پیدا است این مالیات‌ها به صورت غیر مستقیم دریافت می‌شوند. مالیات غیرمستقیم به 3 دسته اصلی تقسیم می‌شود:

  • مالیات بر مصرف
  • مالیات بر ارزش افزوده
  •  حقوق و عوارض گمرکی

مالیات بر مصرف

یکی از انواع مالیات غیرمستقیم، مالیات بر مصرف است که بدون آن که متوجه آن باشیم در حال پرداخت آن هستیم. به این ترتیب که هنگام خرید، علاوه بر ارزش کالا یا خدمات، مالیات هم می‌پردازید. البته این مالیات به همه کالاها و خدمات تعلق نمی‌گیرد. برخی از کالاها هم اگر میزان مصرف از سقف خاصی تجاوز کند مشمول مالیات می‌شوند. مسئولیت پرداخت این نوع مالیات به سازمان امور مالیاتی به عهده تولیدکننده و فروشنده است.

مالیات بر ارزش افزوده

مالیات بر ارزش افزوده برخلاف مالیات بر مصرف از همه کالاها و خدمات دریافت می‌شود و مصرف‌کننده نهایی مسئول پرداخت آن است. مالیات بر ارزش افزوده در مراحل گوناگون به قیمت افزوده می‌شود.

حقوق و عوارض گمرکی

حقوق و عوارض گمرکی همان مالیات بر صادرات و واردات است. این مالیات با عنوان تعرفه‌های گمرکی شناخته می‌شوند. حقوق و وعوارض گمرکی از انواع مالیات غیرمستقیم است که ممکن است متناسب با شرایط اقتصادی کشور تغییر کند. حقوق و عوارض گمرکی فقط یک روش کسب درآمد برای دولت نیست، بلکه هدف دیگر آن حمایت از صنایع داخلی است.