حسابداری پیمانکاری، یکی از شاخه‌های حسابداری کاربردی است که برای توضیح بهتر آن لازم است ابتدا بخش‌های مختلف یک قرارداد پیمانکاری شامل کارفرما، پیمانکار و قرارداد را بشناسیم. در این مقاله از وبلاگ فرزام محاسب به معرفی مفاهیم حسابداری پیمانکاری و بررسی روش‌های آن می‌پردازیم. اگر شما برای پروژه‌های خود به این موضوع نیاز دارید، همراه ما باشید.

حسابداری پیمانکاری، پیچیدگی‌هایی دارد که حسابداران و مدیران باید به آن واقف باشند یا از مشاوری آگاه کمک بگیرند تا در آینده مشکلی پیش نیاید. اما در ابتدا ببینیم چه روش هایی برای پیاده‌سازی و اجرای این نوع از حسابداری وجود دارد.

روش های حسابداری پیمانکاری
روش های حسابداری پیمانکاری

روش‌های حسابداری پیمانکاری

حسابداری پیمانکاری شامل موارد مختلفی مانند صدور صورت حساب، هزینه‌های مستقیم و غیرمستقیم معاملات است. کلیه این موارد در حسابداری پیمانکاری مورد بررسی قرار می‌گیرند. حسابداری پیمانکاری با دو روش استاندارد انجام می‌شود.

روش اول، روش تکمیل یافته نام دارد و محاسبه سود زمانی اتفاق می‌افتد که بخش عمده ای از کار انجام شده و طرفین براساس قرارداد عمل کرده باشند. در روش دوم، درصد پیشرفت کار محاسبه می‌شود و براساس استدلال‌ها و پیش از پایان پروژه صورت می‌گیرد. در ادامه به تفصیل هر کدام از روش‌ها را توضیح می‌دهیم:

حسابداری پیمانکاری بر اساس درصد پیشرفت کار

اگر از این روش برای محاسبه سود زیان استفاده شود به این معنی است که سود و زیان یک پروژه به‌صورت تدریجی و مرحله‌ای و متناسب با پیشرفت کار در هر مرحله محاسبه خواهد شد. در روش درصد پیشرفت کار، سود ناخالص نهایی بر اساس پیش‌بینی هزینه‌های پروژه محاسبه می‌شود.

البته در این روش بر اساس درصد پیشرفت کار مبتنی بر این موضوع است که پیمانکار مطابق با قرارداد و رمان‌بندی‌ها پروژه را انجام خواهد داد. از سوی دیگر لازم است کارفرما هم بر تعهدات مالی خود در رابطه با پرداخت هزینه‌ها متناسب با نسبت درصد پیشرفت کار پایبند باشد.

یکی از اشکالات وارد شده بر روش حسابداری پیمانکاری این است که از آن جا که پیش‌بینی هزینه‌های آینده یکی از ارکان محاسبه سود و زیان پیمانکار است، سوال اصلی این است: در صورت ایجاد تلاطم اقتصادی و بروز تغییرات پیش‌بینی نشده در قیمت‌ها یا حوادثی که روند انجام پروژه را به تاخیر می‌اندازند، محاسبات نهایی چگونه باید باشند؟ چالش اصلی این روش در این‌جا است.

حسابداری پیمانکاری پس از تکمیل پروژه

همان‌طور که از نام این روش پیدا است، در این روش کلیه محاسبات سود و زیان پروژه پس از تکمیل نهایی یا پس از اتمام بخش اعظمی از آن صورت می‌گیرد. مزیت این روش در این‌جا است که نیازی به‌ پیش‌بینی هزینه‌های احتمالی وارد بر پروژه وجود ندارد و تمام محاسبات بر اساس اسناد موجود انجام می‌شوند.

اما اشکالی هم هست که به این روش وارد است و آن این است که محاسبه یک مرحله‌ای سود خالص نهایی یک پروژه موجب وارد شدن بار مالیاتی سنگینی بر شرکت پیمانکار می‌شود. این موضوعی است که شرکت‌های پیمانکاری را به شدت نگران می‌کند.

حسابداری پیمانکاری
حسابداری پیمانکاری

نحوه اجرای و پیاده‌سازی حسابداری پیمانکاری

در رابطه با اجرای این نوع از حسابداری نکات و جزئیاتی وجود دارد که قطعا حسابداران باتجربه و خبره از آن آگاه هستند. برخی از مهمترین مواردی که حسابداران پیمانکاری باید به آن‌ها توجه کنند عبارتند از شناسایی، ثبت و اندازه گیری صورت‌های مالی و اطلاع از مجموعه قوانین و مقررات پیمانکاری.

مهمترین نکته حسابداری پیمان‌های بلندمدت، زمان شناسایی سود و درآمد است. در صورتی که پیمانکار، درآمد را پس از تکمیل شناسایی کند و در طول اجرای پیمان از شناسایی آن خودداری کند، صورت‌های سود و زیان پیمانکار همزمان با اجرای پیمان نشان داده نمی‌شود. بنابراین در چنین شرایطی از روش درصد پیشرفت کار استفاده می‌شود.

این نوع حسابداری اغلب در پروژه‌های عملیات سدسازی، راه‌سازی، اجرا پست‌های فشارقوی و انتقال نیرو، کشتی‌سازی و اسکله سازی که به موسسه‌های پیمانکاری واگذار می‌شوند، اجرا می‌گردند. متداول‌ترین قراردادهای پیمانکاری شامل قرارداد مقطوع و قرارداد امانی هستند.

در قرارداد مقطوع پیمانکار می‌پذیرد که کل عملیات را در ازای مبلغی معین اجرا کند. اما در قرارداد امانی، به پیمانکار مطابق مخارج تعیین شده در قرارداد پرداخت می‌شود و او در ازای انجام خدمات، درصد معینی از مخارج را دریافت می‌کند.

انطباق دقیق هزینه‌ها با درآمد و هزینه‌یابی کار بسیار دشواری است. از اصلی‌ترین روش هایی که در حسابداری پیمانکاری مورد استفاده قرار می‌گیرد، روش درصد تکمیل کار است. پیمانکاران با استفاده از این روش، سود و زیان پروژه را تعیین می‌کنند. محاسبه سود متناسب با میزان تکمیل کار، روشی دقیق برای حسابداران در یک پروژه است. به این ترتیب، درآمدها تا پایان پروژه در صورت‌های مالی گزارش نمی‌شوند.

مطالب مرتبط:

اجرای حسابداری پیمانکاری
اجرای حسابداری پیمانکاری

نکات مهم برای حسابداران در این نوع از حسابداری

برای این که در انتهای پروژه، سود خالص حاصل از انجام پروژه مشخص شود، حسابداران موظف هستند برخی نکات را برای محاسبات خود در نظر بگیرد. این موارد در رابطه با حسابداری پیمانکاری عبارتند از:

  • در صورتی که شرکت پیمانکار پیش از دریافت پروژه و پیش از مناقصه‌ عمومی، هزینه‌ای را به منظور اطلاع از مناقصه، تحقیقات اولیه و برآورد هزینه و یا دریافت ساده‌تر مناقصه هزینه نموده است، لازم است این هزینه در محاسبات حسابداری پیمانکاری در نظر گرفته شود و در انتها از سود نهایی کسر شود.
  • در حسابداری پیمانکاریکلیه مخارج تعیین شده در قرارداد باید محاسبه شود و این مخارج در سه بخش، دسته‌بندی شوند :
  • هزینه‌های مستقیم از جمله حقوق و دستمزد کارگران، خرید لوازم و مصالح و محاسبه استهلاک ماشین‌آلات و ابزار که در محاسبات نهایی لحاظ می‌شوند.
  • هزینه‌های غیرمستقیم از جمله هزینه طراحی ماشین‌آلات برای هر بخش و هر مرحله از پروژه یا هزینه کارگاه و تعمیرگاه.
  • هزینه‌های بی‌ارتباط از جمله هزینه‌ استهلاک ماشین‌آلات و لوازمی که در طی پروژه مورد استفاده قرار نگرفته‌اند یا هزینه‌های مرتبط با تحقیق و توسعه که اغلب تحت عنوان بخشی از انباشت پروژه در محاسبات نهایی در نظر گرفته می‌شوند.
  • ضمانت نامه‌هایی که کارفرما در مدت زمان انجام پروژه به پیمانکار می‌دهد نیز از جمله مهم‌ترین اسناد پیمانکاری هستند. این ضمانت نامه‌ها هم باید در دفاتر حسابداری ثبت شده و درنهایت جهت انجام محاسبات نهایی حسابداری پیمانکاری در نظر گرفته شوند.

برای دریافت مشاوره بیشتر یا نظر کارشناسی با شرکت حسابداری فرزام محاسب تماس بگیرید.