به طور کلی حسابداری شامل چندین دسته و تقسیم‌بندی می‌شود. هر یک از انواع حسابداری، رویه‌ها و روش‌هایی مختص به خود دارند که متناسب با نوع شرکت تعریف می‌شوند. وظیفه حسابداران این است که اطلاعات مالی شرکت را ثبت کنند و در اختیار مدیران یا مراجع و افراد ذی‌نفع قرار دهند. به همین دلیل ثبت دقیق و صحیح اطلاعات مطابق با استانداردها، موضوع مهمی است که باید بر اساس نوع شرکت و مطابق رویه‌ای مشخص رعایت شود.

مطلب مرتبط:

حسابداری مالی و تفاوت آن با حسابداری مدیریت

چرا حضور مشاوران مالی در سازمان ضروری است؟

در این مقاله به انواع حسابداری و تقسیم‌بندی‌های گوناگون آن می‌پردازیم. همراه فرزام محاسب باشید تا با آن‌ها آشنا شویم:

انواع حسابداری
انواع حسابداری

انواع حسابداری

انواع حسابداری شامل موارد زیر می‌شود:

حسابداری صنعتی

حسابداری صنعتی یکی از شاخه‌های حسابداری است که از دوران انقلاب صنعتی به تدریج ایجاد شد. در آن دوران تولیدکنندگان به منظور پیشرفت در کسب و کار نیاز به اطلاع از قیمت تمام شده کالاها داشتند. هدف اصلی حسابداری صنعتی تعیین بهای تمام شده با در نظر گرفتن تمام عوامل موثر در آن بود.

این شاخه از حسابداری به مرور زمان تکامل پیدا کرد و امروزه روش‌های پیشرفته‌تری برای هزینه‌یابی و شناسایی هزینه عملیات مورد استفاده قرار می‌گیرند. در مجموع هدف از حسابداری صنعتی تهیه گزارش بهای تمام شده کالاهای تولیدی یا خدمات یک کسب و کار است، بنابراین مدیران با استفاده از اطلاعات و گزارش‌های مالی حاصل از حسابداری صنعتی نظارت خود را بر عملکرد واقعی بخش تولید اعمال می‌کنند. به این ترتیب می‌توانند برنامه‌ریزی دقیق‌تری برای اهداف خود داشنه باشند.

حسابداری مالی
حسابداری مالی

حسابداری مالی

حسابداری مالی از دیگر زیرمجموعه‌های علم حسابداری است که وظیفه آن جمع‌آوری اطلاعات مالی بخش‌های گوناگون کسب و کار است. هدف اصلی حسابداری مالی ثبت و گزارش تراکنش‌های مالی است تا در صورت‌های مالی منعکس ‌شوند. در حسابداری مالی، داده‌ها بر اساس اصول حسابداری تجزیه و تحلیل می‌شوند و در نهایت به صورت یک گزارش کامل در اختیار مدیران قرار می‌گیرند.

اما موصوع بسیار مهم در حسابداری مالی، صحت اطلاعات آن است چرا که مدیران شرکت بر اساس گزارش‌های مالی حاصل از این اطلاعات تصمیم‌گیری می‌کنند. بنابراین اطلاعات باید با رعایت استانداردهای حسابداری جمع‌آوری شوند. این استانداردها توسط انجمن حسابداران رسمی تنظیم می‌شوند تا در گزارش دهی همه کسب و کارها به شکلی واحد مورد استفاده قرار گیرند.

با این حال باید این را بدانید که استانداردهای حسابداری در کشورهای مختلف با هم متفاوت هستند. تفاوت مهم و اصلی حسابداری در کشورهای گوناگون، مربوط به قوانین مالیاتی و حقوقی است.

حسابداری مالی عملکرد شرکت از گذشته تا کنون را در نظر می‌گیرد و مانند حسابداری مدیریتی رو به آینده نیست. در واقع حسابداری مالی یک تصویر دقیق از عملکرد در یک دوره زمانی مشخص را فراهم می‌کند. این تصویر در قالب صورت‌های مالی نشان داده می‌شود. صورت‌های مالی علاوه بر مدیران برای سهامداران و سرمایه‌گذاران و موسسات مالی نیز تهیه می‌شوند تا در دسترس عموم قرار گیرند.

حسابداری مالی دو روش دارد:

  • حسابداری مالی نقدی
  • حسابداری مالی تعهدی

هر دو مورد، یک سیستم دوطرفه برای گزارش دقیق تراکنش‌های مالی دارند. حسابداری مالی نقدی کاربرد بیشتری در کسب و کارهای کوچک دارد. اما برای همه کسب و کارهای بزرگ و سهامی عام حسابداری مالی تعهدی کاربرد دارد. تفاوت حسابداری نقدی و تعهدی در تراکنش‎های نقدی است که در روش تعهدی، وقوع تعهد نیاز به ثبت و گزارش حسابداری دارد حتی اگر وجه نقدی مبادله نشده باشد.

حسابداری دولتی

نوع دیگری از انواع حسابداری که از قرن نوزدهم شکل گرفت، حسابداری دولتی است. بر خلاف حسابداری مالی که با استانداردهای دقیق حسابداری انجام می‌شود، حسابداری دولتی با استانداردهای حسابداری دولتی مدیریت می‌شود که اصول گزارش دهی در سطوح مختلف دولتی را تعیین می‌کند.

تفاوت اصلی میان حسابداری مالی و حسابداری دولتی این است که اشخاص حقوقی دولتی حساب‌های مستقلی را جهت کنترل درآمدها و هزینه‌ها مورد استفاده قرار می‌دهند. معمولا اطلاعات حسابداری دولتی در اختیار عموم قرار می‌گیرد درحالی‌که در برخی از انواع حسابداری از جمله حسابداری مدیریت، اطلاعات مشخصا در داخل سازمان مورد استفاده قرار می‌گیرند. در این رابطه معمولا از ۵ نوع حساب دولتی استفاده می‌شود که حساب مستقل نام دارند. این 5 حساب شامل:

  • حساب عمومی
  • حساب درآمدهای اختصاصی
  • حساب وجوه دریافتی بابت خدمات خاص
  • حساب پروژه‌های عمرانی
  • حساب تامین مالی و بازپرداخت دیون بلندمدت

هر کدام از حساب‌های مستقل، یک واحد مالی مجزا به حساب می‌آیند که همه منابع و مخارج را ثبت می‌کنند و حسابرسی آن‌ها به صورت جداگانه انجام می‌شود. این حسابرسی یگ گزارش کامل درباره نحوه مصرف بودجه و باقیمانده آن است. باید گفت که حسابداری دولتی برای انجام امور حسابداری در سازمان‌های دولتی کاربرد دارد. گزارش‌های مالی حسابداری دولتی در اختیار دستگاه‌های دولتی و دیوان محاسبات کشور قرار می‌گیرند.

حسابداری مدیریت
حسابداری مدیریت

حسابداری مدیریت

حسابداری مدیریت برای آگاهی مدیران سازمان از اطلاعات حسابداری استفاده می‌شود. این اطلاعات در جهت بهبود وضعیت شرکت و تصمیم گیری‌های صحیح است. گزارش‌های حسابداری مدیریت محرمانه هستند و فقط برای مدیران ارشد سازمان تهیه می‌شوند. با استفاده از حسابداری مدیریت می‌توان ریسک کسب و کارها را شناسایی کرد و از آن در جهت افزایش بهره‌وری استفاده نمود. در مجموع حسابداری مدیریت برای مدیریت استراتژیک و مدیریت ریسک سازمان‌های بزرگ کاربرد دارد.

حسابداری مدیریت آینده‌نگر است و در جستجوی روش‌هایی برای افزایش بازده کسب و کار است. انواع حسابداری مدیریت شامل:

  • مدیریت استراتژی
  • مدیریت عملکرد
  • مدیریت ریسک

متناسب با شرایط و اطلاعات موردنیاز، ممکن است هر سه نوع حسابداری مدیریت به طور همزمان مورد استفاده قرار گیرند یا ممکن است مدیر تصمیم بگیرد که تنها از یک یا دو روش استفاده کند.

مالیات بر درآمد
حسابداری مالیاتی

حسابداری مالیاتی

بر خلاف انواع دیگر حسابداری که توسط انجمن حسابداران رسمی تعریف می‌‌شوند، حسابداری مالیاتی تحت نظر سازمان دارایی است. یه منظور ایجاد قوانین مالیات واحد و یکسان در همه کسب ‌و کارها این قواعد و قوانین طراحی شده‌اند که شامل سازمان‌های غیرانتفاعی و اشخاص حقیقی هم می‌شوند.

حسابداری مالیاتی جهت محاسبه دقیق مالیات، کاهش بدهی مالیاتی، تکمیل کردن اظهارنامه مالیاتی و مدارک مورد نیاز درهنگام ممیزی مورد استفاده قرار می‌گیرد. حسابداری مالیاتی به حسابدارهایی نیاز دارد که دائما اطلاعات خود را به روز کنند. حسابدران باید با انواع قوانین مالیاتی که احتمال دارد چندین بار تغییر کنند، آشنا باشند.

حسابداری منابع انسانی

حسابداری منابع انسانی از جدیدترین انواع حسابداری است که به منظور شناسایی هزینه‌ها و سرمایه‌گذاری در منابع انسانی استفاده می‌شود. باید در نظر داشت که منابع انسانی از مهم‌ترین سرمایه‌های‌ هر سازمانی هستند چرا که بخشی از پیشرفت کسب و کارها مدیون نیروی انسانی آن ها است. حسابداری منابع انسانی به دو روش انجام می‌شود:

  • هزینه‌یابی منابع انسانی
  • ارزش‌گذاری منابع انسانی

در حسابداری منابع انسانی ابتدا باید هزینه‌های ایجاد شده در نتیجه استخدام نیروی انسانی بررسی شود. این هزینه‌ها شامل هزینه‌های اولیه مثل آموزش و هزینه‌های جایگزینی مثل بیمه، حقوق و دستمزد، پاداش و غیره است. هدف از شکل‌گیری حسابداری منابع انسانی برنامه‌ریزی برای کارمندان، جمع‌آوری اطلاعات برای مدیریت بهتر و محاسبه ارزش نیروی انسانی است.

برای دریافت مشاوره با کارشناسان فرزام محاسب تماس بگیرید.