عبارت کنترل داخلی در حسابداری حاکی از روش‌ها و رویه‌هایی است که توسط مدیریت تنظیم می‌شوند تا از حفظ دارائی‌ها اطمینان حاصل شود. اطمینان از حفاظت از دارایی‌ها و پرداخت به موقع بدهی‌ها و همچنین ثبت صحیح و قابل اطمینان حساب‌ها.

مطلب مرتبط:

کنترل اسناد مالی و حسابداری
کنترل اسناد مالی و حسابداری

نقش کنترل ها در هر واحد اقتصادی

لازمه این‌که ارکان تصمیم گیری، از هیئت مدیره تا صاحبان سهام و کارکنان نسبت به صحت اجرای خط مشی‌های تعیین شده اطمینان حاصل کنند، استفاده از کنترل است. این کنترل‌ها انواع گوناگونی دارد:

انواع کنترل های حاکم در واحد اقتصادی

  • کنترل از خارج

این کنترل شامل آن کنترل هایی است که از جانب مراجع خارجی و مشخصا دولت و قانون‌گذاران بر واحدهای اقتصادی اعمال می‌شوند. از جمله این موارد، الزام واحد اقتصادی به نگهداری دفاتر، ارائه اظهارنامه مالیاتی، رعایت استانداردهای تعیین شده اداره استاندارد و غیره است. رسیدگی به کفایت این دست از کنترل‌ها وظیفه حسابدار و حسابرس نیست.

  • کنترل داخلی

کنترل داخلی عبارت است از کلیه روش‌ها و رویه‌هایی که توسط مدیریت شرکت تعیین می‌شوند. برای این  منظورلازم است از حفاظت از دارایی‌ها، پرداخت به موقع بدهی‌ها و ثبت حساب‌ها اطمینان حاصل شود.

انواع کنترل های داخلی عبارتند از:

کنترل عملیاتی: کنترل عملیاتی آن دسته از کنترل هایی است که ارتباطی به امول مالی ندارند و تاثیر مستقیمی هم در صورت های مالی ندارند. از جمله این کنترل ها شامل نحوه استخدام ، نحوه انبارداری و غیره است.

کنترل مالی: کنترل مالی برخی از انواع کنترل هستند که با کمک آن مدیریت می‌تواند از صحت حساب‌ها و صورت‌های مالی اطمینان حاصل کند.

کنترل اسناد حسابداری
کنترل اسناد حسابداری

تقسیم‌بندی کنترل‌های داخلی مالی داخلی

1- کنترل پایه: حداقل کنترل های داخلی بر روی فعالیت‌های مالی یک واحد مانند نگهداری اسناد لازم فعالیت‌های اقتصادی کنترل پایه است. از جمله استفاده از شماره سریال چاپی فاکتورها و فرم‌های مورد استفاده، نگهدای حساب‌های کنترل و مقابله مداوم این حساب‌ها با دفتر معین.
همچنین مشاهده عینی دارایی‌های ثبت شده در فواصل زمانی مناسب و بررسی اجمالی دفاتر و سوابق حساب‌ها، بررسی محاسبات و صحت مدارک معاملات پیش از ثبت در دفاتر و در نهایت استخراج تراز آزمایشی دوره‌ای بخشی از کنترل پایه است.

2- کنترل انضباطی: آن دسته از کنترل‌هایی هستند که توسط مدیران و برای اطمینان از صحت اجرای کنترل‌های پایه و حفاظت از دارایی ها تنظیم می‌شوند. این کنترل‌ها عبارتند از:

  • کنترل های سرپرستی :

بررسی کنترل های پایه مثل تهیه صورت‌های مغایرت بانکی توسط فردی غیر از مسئول نگهداری دفتر بانک و صندوق

  • کنترل های حفاظتی :

کنترل هایی جهت حفظ دارایی‌ها به منظور جلوگیری از بروز خسارت

  • تقسیم وظایف :

تقسیم وظایف میان کارکنان به گونه‌ای که هیچ یک مسئولیت ثبت معاملات را از ابتدا تا انتها به عهده نداشته باشند.

کنترل اسناد مالی
کنترل اسناد مالی

انواع کنترل داخلی

کنترل موجودی‌های نقدی

هدف اصلی از رسیدگی‌ حسابرس به موجودی‌های نقدی اطمینان از مانده موجودی‌های نقدی صندوق و بانک در صورت‌های مالی است.

کنترل داخلی موجودی‌های نقدی شامل دریافت و پرداخت‌های نقدی، واریز به حساب بانکی ، صدور و امضاء چک‌های بانکی، سپرده‌های سرمایه گذاری و غیره است.

موارد کنترل داخلی حسابداری شامل:

کنترل حساب انتظامی:

1- کنترل امضاهای مجاز

2- کنترل صحت ثبت‌ها

3- کنترل رعایت مفاد آئین نامه‌ها

4- کنترل مجوزهای صادر شده از سوی هیئت مدیره

5- کنترل کفایت امضا و پیوست‌ها

6- کنترل مطابقت با قرارداد

7- کنترل انقضاء تضامین و استرداد آن‌ها

 

کنترل حساب‌های پرداختنی:

  • کنترل وجود امضاهای مجاز
  • کنترل صحت ثبت‌ها
  • کنترل انطباق با مستندات
  • کنترل انطباق مستندات با سال رسیدگی

 

کنترل دارائی‌های ثابت:

  • کنترل امضاهای مجاز
  • کنترل صحت ثبت‌ها
  • کنترل رعایت آئین‌نامه‌ها در معاملات خرید
  • کنترل مزایده‌ها در رابطه با فروش دارایی‌ها
  • کنترل مناقصه‌ها در رابطه با خرید دارایی
  • کنترل مستندات خرید مانند پیش فاکتور، رسید تحویل و غیره
  • کنترل انتقال مالکیت هنگام خرید و فروش
  • کنترل ثبت اقلام خریداری شده یا فروش رفته در سیستم اموال
  • بررسی مجوزهای خرید و فروش

 

کنترل حساب‌های بانکی

  • کنترل امضاهای مجاز
  • کنترل صحت ثبت‌ها
  • کنترل مطابقت مستندات دریافت و پرداخت وجوه
  • کنترل مطابقت رویداد مالی با صورت‌حساب بانکی
  • کنترل مجور پرداخت
  • کنترل کفایت اسناد پیوست

 

کنترل حساب صندوق و تنخواه

  • کنترل امضاهای مجاز
  • کنترل صحت ثبت‌ها
  • کنترل کفایت سندهای ضمیمه حسابداری
  • کنترل تعلق بهواحد رسیدگی
  • کنترل ابطال صحیح اسناد
  • کنترل وجود آئین‌نامه مصوب
  • کنترل جمع عمودی تنخواه

 

کنترل حساب موجودی مواد و کالا

  • کنترل امضاهای مجار
  • کنترل صحت ثبت حساب ها
  • کنترل رعایت آئین نامه های معاملات شرکت در رابطه با خریدها
  • کنترل مجوز خرید از هیئت مدیره
  • کنترل تطابق رسید انبار با درخواست خرید و فاکتور
  • کنترل تطابق حواله انبار با برگ درخواست از انبار

برای دریافت مشاوره‌های بیشتر با کارشناسان فرزام محاسب تماس بگیرید.